Nghiên cứu bài học – Ngữ văn 11, chủ đề 6 – Sống với biển rừng bao la - Đọc hiểu văn bản: Chiều sương (Bùi Hiển)
GV dạy minh hoạ: Thầy Nguyễn Thành Luân
1. Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu
1.1. Mục tiêu bài học: Phát triển các năng lực và phẩm chất được quy định trong chương trình tương ứng với nội dung dạy học.
1.2. Xây dựng kế hoạch bài học:
- GV thực hiện: Thầy Nguyễn Thành Luân;
- Thời gian thực hiện: Từ ngày 5/1/2026 đến ngày 28/1/2026
- Các GV khác trong tổ Ngữ Văn đóng góp ý kiến, hỗ trợ để hoàn thiện kế hoạch bài học.
+ Thời gian: Họp tổ chuyên môn ngày 14 tháng 01 năm 2026
+ Nội dung:
-
Cô Phạm Thị Thanh Nga góp ý về thời gian tổ chức các hoạt động, tính phù hợp và tính hệ thống của các đề mục và các phiếu học tập. Cô Trần Thị Kim Hạnh góp ý về nội dung phân tích nhân vật, khuyến khích giáo viên suy nghĩ để mở rộng phần so sánh, liên hệ; nhằm mục đích tạo tính chất chuyên cho nội dung dạy học. Thầy Lâm Hoàng Phúc góp ý về tính mạch lạc, logic của các hoạt động dạy học; trao đổi thêm về một đôi chỗ cần tinh chỉnh trong việc xây dựng các phiếu học tập.
-
Cô Nguyễn Thị Ái Vân – tổ trưởng tổ Ngữ Văn – phát biểu tổng hợp các ý kiến: Tổ chuyên môn ghi nhận ý kiến đóng góp của các Thầy Cô về phương pháp, cách thức tổ chức hoạt động cũng như một số vấn đề về chuyên môn. Tổ trưởng định hướng giáo viên thao giảng lắng nghe và cân nhắc các góp ý, song cũng cần có không gian để sáng tạo và thể hiện năng lực, bản lĩnh cá nhân, phù hợp với tính chất của kì thi giáo viên giỏi.
2. Bài dạy minh hoạ:
2.1. Thông tin chung:
- Họ và tên giáo viên giảng dạy: Thầy Nguyễn Thành Luân.
- Thời gian: Tiết 1 - 2, thứ Tư, ngày 28/01/2026
- Địa điểm: Phòng D304
- Lớp dạy minh hoạ: 11CV2
- Tên bài: Tiết 2 của bài đọc Chiều sương (Bùi Hiển)
- Thành phần tham dự:
+ 18/19 Giáo viên tổ Ngữ văn. Vắng Cô Kiều Mỹ Lan, lí do: nghỉ thai sản theo chế độ.
+ 02/02 giáo sinh thực tập môn Ngữ văn.
2.2. Tiến trình bài học:
- Giáo viên triển khai bài giảng trong 2 tiết với định hướng phát triển nhiều năng lực của học sinh đọc hiểu văn bản. Cụ thể tiến trình bài học:
+ Hoạt động 1: Khởi động:
-
GV sử dụng phương pháp vấn đáp để khơi gợi lại kiến thức nền.
-
GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi trả lời câu hỏi để lật mở mảnh ghép.
+ Hoạt động 2: Tìm hiểu nhân vật:
-
GV yêu cầu HS nhắc lại phương pháp tìm hiểu nhân vật.
-
GV thực hành mẫu phân tích nhân vật lão Nhiệm Bình.
-
HS thảo luận theo nhóm lớn (mỗi nhóm khoảng 7 – 8 HS), tìm hiểu về nhân vật ông Phó Nhuỵ trong khoảng 5 phút.
-
Kết thúc thời gian thảo luận, GV yêu cầu 1 nhóm trình bày kết quả thảo luận; các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, góp ý. Cuối cùng, GV tổng kết các nội dung HS đã trình bày và khơi gợi thêm các nội dung mà HS còn thiếu sót.
+ Hoạt động 3: Tìm hiểu tư tưởng:
-
Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận nhanh theo nhóm cặp đôi để tìm hiểu về tư tưởng của các phẩm trên hai bình diện (1) Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên; (2) Con người trong lao động; thời gian tìm hiểu, thảo luận là 3 phút.
-
Hết thời gian thảo luận, giáo viên yêu cầu một đến hai nhóm trình bày, các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, góp ý. Giáo viên điều hướng các ý kiến theo định hướng phù hợp, tôn trọng tinh thần chủ động trong tiếp nhận và tinh phần phản biện của học sinh.
-
Kết thúc hoạt động 3, giáo viên tổng kết lại những điều cần lưu ý khi đọc hiểu văn bản truyện, chú trọng các kiến thức và kĩ năng mới của lớp 11.
+ Hoạt động 4: Liên hệ, so sánh:
-
Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm nhỏ, hoàn thành phiếu học tập để so sánh, làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong nội dung và nghệ thuật của văn bản Chiều sương (Bùi Hiển) thuộc thể loại tự sự và văn bản Người lái đò Sông Đà (Nguyễn Tuân) thuộc thể loại kí.
-
Sau khi học sinh thảo luận, giáo viên và học sinh cùng trao đổi, hoàn thành bảng so sánh để hiểu sâu thêm về đặc trưng thể loại cũng như đặc sắc riêng của văn bản Chiều sương trong đề tài về người lao động trên sông biển.
+ Kết thúc tiết học, giáo viên cho học sinh xem lại video tái hiện cách hiểu của các em về văn bản Chiều sương (Bùi Hiển).
3. Thảo luận, trao đổi về bài học nghiên cứu
- Ưu điểm:
+ Cô Trần Thị Kim Hạnh: Giáo viên vào bài tốt, có sáng tạo trong hoạt động khởi động; giọng giảng rõ ràng, làm chủ được bài giảng, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lời bình của giáo viên và bài làm của học sinh; giáo viên thể hiện được vai trò dẫn dắt của mình, cân đối được thời gian, phần liên hệ làm tương đối tốt.
+ Cô Phạm Thị Thanh Nga: Giáo viên có giọng giảng tốt, trình chiếu đẹp, cân nhắc tốt thời gian, video cuối tiết học có dấu ấn, các hoạt động dạy học nhìn chung phù hợp với nội dung bài dạy.
+ Cô Lê Thị Phương Thuỳ: Giáo viên thoả mãn các bước của chương trình 2018; các hoạt động nhóm đa dạng, linh hoạt; các thao tác tổ chức hoạt động được tiết giảm nên nội dung được tập trung dày dặn hơn.
+ Cô Trần Thị Liễu và Cô Bùi Thị Thu Hằng: Giáo viên thể hiện được sự trưởng thành trong chuyên môn, tinh thần trách nhiệm cao.
- Góp ý phát triển bài dạy:
+ Cô Trần Thị Kim Hạnh: Một số nội dung, giáo viên có thể cho học sinh trình bày nhiều hơn thay vì giáo viên giảng; phần liên hệ mở rộng có thể khai thác sâu thêm, ví dụ như so sánh với Odysseus hay ông lão Santiago trong Ông già và biển cả (Hemingway); số lượng hoạt động nhóm có thể tiết chế thêm.
+ Cô Phạm Thị Thanh Nga: Câu 4 ở phần hoạt động khởi động có thể cân nhắc thêm, phần phân tích ông Phó Nhụy có 3 sự kiện nên giáo viên có thể cho 3 nhóm học sinh trình bày để nội dung không quá nặng; phần nghệ thuật miêu tả nhân vật có thể xem lại về lí thuyết để tổ chức các ý phù hợp hơn.
+ Cô Lê Thị Phương Thuỳ: Phần nội dung trình chiếu và phần trả lời của học sinh còn lệch nhau, đây là điều tất yếu, tuy nhiên giáo viên cũng nên suy nghĩ thêm về giải pháp; khi chốt bài học có thể nói thêm một vài ý để dẫn dắt, gợi mở cho bài học sau.
- Cô Nguyễn Thị Ái Vân – tổ trưởng chuyên môn – nhận xét tổng kết:
+ Tổ trưởng ghi nhận tinh thần đóng góp, nhận xét của tất cả các thành viên. Các nhận xét, góp ý sẽ giúp phát triển chuyên môn của toàn thể giáo viên trong tổ.
+ Tổ trưởng ghi nhận Thầy Nguyễn Thành Luân có kĩ năng vững vàng, làm chủ thao tác dạy học và thao tác đọc hiểu văn bản, dẫn dắt tốt, bài giảng có hồn, cho thấy sự trưởng thành trong chuyên môn của giáo viên.
- Kết quả đánh giá cấp tổ: Thầy Nguyễn Thành Luân đạt được mức điểm giáo viên giỏi.
